Kompresja, kompresor, limiter... Wielu z Was słyszało te nazwy, jednak nie ma zielonego pojęcia dlaczego i po co w ogóle się ich używa. Wbrew pozorom tematyka "loudness wars" nie należy do spraw najnowszych i wcale nie powstała razem z digitalizacją rynku muzycznego...

Chcąc zgłębić historię wyścigu o głośność, należy cofnąć się do czasów szaf grających. Już wtedy nagrania zarejestrowane z większym poziomem głośności, uznawane były za lepiej brzmiące i częściej wybierane przez ówczesnych "klubowiczów". Po jakimś czasie preferowania takich utworów, wydawcy winyli zauważyli pewną modę wśród właścicieli lokali, a podgłaśnianie nagrań stało się normą.

Wikipedia posługuje się prostym przykładem "Something" Beatlesów. Pierwszy raz zgrany na CD w 83 roku, utwór przeszedł jeszcze trzy etapy ulepszania brzmienia. Już animowany gif wystarczy, by wyobrazić sobie jak wzrastał poziom głośności utworu. Wrażliwe ucho wychwyci, że podczas gdy po odsłuchu pozostaje wrażenie o bardziej wyraźnym nagraniu, to tak naprawdę wszystkie instrumenty zlewają się ze sobą i nie jesteśmy w stanie wsłuchać się w określoną partię utworu. W rezultacie, nasz słuch znacznie bardziej zmęczy katowanie się nagraniami o małej dynamice, gdzie różnice między najgłośniejszych a najcichszym dźwiękiem będą minimalne. Właśnie na tym polega nasza ukochana kompresja...

Nie zagłębiając się w technologiczny bełkot (oj tak, w porównaniu do tego, co moglibyście tu przeczytać, jest dobrze!) - czcimy np. Schossowa za mistrzostwo w używaniu kompresji (niekoniecznie "sidechain"). Jego kawałki brzmią świetnie, głośno i co najważniejsze "dobrze", bo tak działa ludzkie ucho. Biorąc pod uwagę tanie nagłośnienie hi-fi, przy zwiększaniu poziomu głośności, zwiększamy ilość szczegółów nagrania, które jesteśmy w stanie wyłapać. Tylko, że nasze zmysły tracą wtedy zdolność do postrzegania różnic w głośnościach i selektywność, a ciągłe wychylenie błony bębenkowej spowodowane cały czas pompowanymi w nas głośnymi dźwiękami, może prowadzić do jej pęknięcia i uszkodzenia kostek w uchu środkowym. Użyłbym przykładu Frankie Wilde, ale szkoda czasu na dyskusję na temat tego, czy faktycznie istniał.

Pomyślcie o uchu, jak o głośniku grającym falę kwadratową, tudzież cokolwiek o podkręconej do maksimum głośności. Membrana w nim będzie cały czas wychylona, co prędzej czy później spowoduje jego awarię. Nietrudno się domyślić, że reprodukcja tak przygotowanego utworu na tanim radyjku będzie problematyczna - sporo dźwięków może zwyczajnie zniknąć. Dlatego też nierzadko utwory o większej dynamice brzmią w radiu zdecydowanie lepiej od zarżniętych efektami "arcydzieł" techników-magików. Całe szczęście, technologia doszła już do momentu, gdy przesterowany i zniekształcony cyfrowo dźwięk nie istnieje, bo masteringowca który stworzyłby takie dzieło, wywalonoby na zbitą twarz. Na ilustracji obok widzicie, co dokładnie dzieje się z przesterowaną falą dźwiękową - domyślcie się, jak powinna wyglądać naturalnie, i ile tracimy na kombinowaniu przy oryginalnym dźwięku i pompowaniu na siłę jego głośności. Większy problem stanowi błędne koło, zamknięte wokół nas, klubowiczów, bombardowanych wielkimi "massive" mega-hitamii w rezultacie preferujących nagrania przekompresowane, o większym poziomie głośności. A już uszkodzone -nawet w minimalnym stopniu -ucho znacznie gorzej radzi sobie z taką muzyką.

W muzyce klubowej, całe szczęście, istnieją jeszcze takie dinozaury jak Monolake, którego niedawno wydana płyta nie zawiera ani jednego kompresora i sztucznego podbijacza głosności. Posluchajcie sami czy brzmi gorzej? Poza skrajnością tego przypadku, fakt, że można obyć się bez nich jest regułą. Bas zabija, a nowoczesna muzyka ogłusza. Cywilizacja słyszących inaczej?...